بابەتی ئەسڵی هەنگوین و نەخۆشی شەکرە

بەربەست و تەحەددیاتەکان – ڕێگای بوون
چاککراوەتەوە.

پێشینە و ئامانج: هەر لە کۆنەوە هەنگوین بەهۆی خۆراکی و چارەسەرییەوە بەکاردەهێنرێت
بەها. ڕۆڵی هەنگوین لە ئەدەبیاتی زانستیدا دانپێدانراوە بەڵام بەکارهێنانی
بە شێوەیەکی گشتی باسکراوە و لە پزیشکی مۆدێرن بە تایبەت بۆ نەخۆشی شەکرە بە باشی وەرنەگیراوە
نەخۆشەکان. ئەم توێژینەوەیە ئامانجی لێکۆڵینەوە بوو لە ڕۆڵی هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا.
شێوازەکان: لەم لێکۆڵینەوەیەدا، ئێمە 107 بابەتی توێژینەوەمان لە بزوێنەری گەڕانی بنەمادار بە داتا دەستنیشان کرد لەوانە…
‘‘PubMed”، ‘‘ISI-Web of Science”، ‘‘Embase” و ‘‘Google Scholar”. توێژینەوەکان لەلایەن…
بە بەکارهێنانی زاراوە سەرەکییە سەرەکییەکان لەوانە “هەنگوین”، “هەنگی هەنگوین” و “شەکرە”.
ئەو زانیاریانەی کە تێیدا “هەنگوین” و “شەکرە” مشتومڕیان لەسەر کراوە، وەرگیراون. دوای نمایشکردن، ئێمە…
پێداچوونەوەمان بە ٦٦ توێژینەوەدا کرد و لە کۆتاییدا ٣٥ توێژینەوەمان هەڵبژارد کە پێوەرەکانی وەرگرتن و ئەوانەی دیکەیان تێدابوو
بەڵگەنامەکان لەم توێژینەوەیەدا دەرهێنران.
دەرەنجامەکان: ئەم توێژینەوەیە لێکۆڵینەوەی لە توێژینەوەکانی پێش کلینیکی، کلینیکی، مۆدێلی مرۆڤ و ئاژەڵ لەسەر هەنگوین و…
نەخۆشی شەکرە و بۆیان دەرکەوتووە کە هەنگوین گلوکۆزی سیرۆمی بەڕۆژووبوون کەمدەکاتەوە، sting C-peptide زیاد دەکات
و 2 سەعات دوای نانخواردن C-پێپتید. هەرچەندە، کەمیی داتا و ئەدەبیات هەیە هەروەها پێچەوانە باس دەکرێت
بەکارهێنانی هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا.
دەرەنجام: هەنگوین گلوکۆزی سیرۆمی بەڕۆژووبوون کەمدەکاتەوە، سی پێپتیدی بەڕۆژووبوون و ٢ کاتژمێر دوای نانخواردن زیاد دەکات
سی-پێپتید. هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا ئیندێکسی گلایسیمیکی نزم و لوتکەی زیادبوونی هەبوو. بەکارهێنانی…
هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا هێشتا بەربەست و تەحەدای هەیە و پێویستی بە قەبارەی نمونەی گەورەتر هەیە، فرە
سەنتەری توێژینەوە کۆنتڕۆڵکراوەکانی کلینیکی بۆ گەیشتن بە ئەنجامێکی باشتر.
Ó 2017 بەرهەمهێنان و میوانداری لەلایەن Elsevier B.V. بەناوی زانکۆی King Saud. ئەمەش دەستڕاگەیشتنێکی کراوەیە
بابەتەکە بەپێی مۆڵەتی CC BY-NC-ND (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/).

بابەتێکی ئەسڵی
هەنگوین و نەخۆشی شەکرە: بەربەست و تەحەددیاتەکان – ڕێگای بوون
چاککراوەتەوە
سوڵتان ئەیوب میو a,⇑, محمد جاوید ئەنساری ب , کامەران سەتار ج , حەبیب ئولا چاوداری د , .
وەسیم هەجار ، صالح عەلاسیری ف
بەشی فیزیۆلۆژی، کۆلێژی پزیشکی، زانکۆی شا سعود، ڕیاز، سعودیە
ب بەشی پاراستنی ڕووەک، کۆلێژی زانستە خۆراک و کشتوکاڵییەکان، زانکۆی مەلیک سعود، ڕیاز، سعودیە
ج پەروەردەی پزیشکی، کۆلێژی پزیشکی، زانکۆی شا سعود، ڕیاز، سعودیە
d نەشتەرگەری ئێسک و پروسکی، کۆلێژی پزیشکی، زانکۆی شا سعود، ڕیاز، سعودیە
e نەشتەرگەری سنگ، کۆلێژی پزیشکی، زانکۆی شا سعود، ڕیاز، سعودیە
f پزیشکی منداڵبوون و ئافرەتان، کۆلێژی پزیشکی، زانکۆی شا سعود، ڕیاز، سعودیە
a r t i c l e i n f o
مێژووی بابەت:
وەرگیراوە لە 13ی کانوونی دووەمی 2016
پێداچوونەوەی بۆ کراوە لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦
وەرگیراوە لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦
لە 11ی ژانویەی 2017 بە شێوەی ئۆنلاین بەردەستە
وشەی سەرەکی:
گیانە
نەخۆشی شەکرە
دژە هەوکردنە
دژە ئۆکسێنەر
پوختە
پێشینە و ئامانج: هەر لە کۆنەوە هەنگوین بەهۆی خۆراکی و چارەسەرییەوە بەکاردەهێنرێت
بەها. ڕۆڵی هەنگوین لە ئەدەبیاتی زانستیدا دانپێدانراوە بەڵام بەکارهێنانی
بە شێوەیەکی گشتی باسکراوە و لە پزیشکی مۆدێرن بە تایبەت بۆ نەخۆشی شەکرە بە باشی وەرنەگیراوە
نەخۆشەکان. ئەم توێژینەوەیە ئامانجی لێکۆڵینەوە بوو لە ڕۆڵی هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا.
شێوازەکان: لەم لێکۆڵینەوەیەدا، ئێمە 107 بابەتی توێژینەوەمان لە بزوێنەری گەڕانی بنەمادار بە داتا دەستنیشان کرد لەوانە…
‘‘PubMed”، ‘‘ISI-Web of Science”، ‘‘Embase” و ‘‘Google Scholar”. توێژینەوەکان لەلایەن…
بە بەکارهێنانی زاراوە سەرەکییە سەرەکییەکان لەوانە “هەنگوین”، “هەنگی هەنگوین” و “شەکرە”.
ئەو زانیاریانەی کە تێیدا “هەنگوین” و “شەکرە” مشتومڕیان لەسەر کراوە، وەرگیراون. دوای نمایشکردن، ئێمە…
پێداچوونەوەمان بە ٦٦ توێژینەوەدا کرد و لە کۆتاییدا ٣٥ توێژینەوەمان هەڵبژارد کە پێوەرەکانی وەرگرتن و ئەوانەی دیکەیان تێدابوو
بەڵگەنامەکان لەم توێژینەوەیەدا دەرهێنران.
دەرەنجامەکان: ئەم توێژینەوەیە لێکۆڵینەوەی لە توێژینەوەکانی پێش کلینیکی، کلینیکی، مۆدێلی مرۆڤ و ئاژەڵ لەسەر هەنگوین و…
نەخۆشی شەکرە و بۆیان دەرکەوتووە کە هەنگوین گلوکۆزی سیرۆمی بەڕۆژووبوون کەمدەکاتەوە، sting C-peptide زیاد دەکات
و 2 سەعات دوای نانخواردن C-پێپتید. هەرچەندە، کەمیی داتا و ئەدەبیات هەیە هەروەها پێچەوانە باس دەکرێت
بەکارهێنانی هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا.
دەرەنجام: هەنگوین گلوکۆزی سیرۆمی بەڕۆژووبوون کەمدەکاتەوە، سی پێپتیدی بەڕۆژووبوون و ٢ کاتژمێر دوای نانخواردن زیاد دەکات
سی-پێپتید. هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا ڕێژەی گلایسیمیکی نزم و لوتکەی زیادبوونی هەبوو. بەکارهێنانی…
هەنگوین لە نەخۆشانی شەکرەدا هێشتا بەربەست و تەحەدای هەیە و پێویستی بە قەبارەی نمونەی گەورەتر هەیە، فرە
سەنتەری توێژینەوە کۆنتڕۆڵکراوەکانی کلینیکی بۆ گەیشتن بە ئەنجامێکی باشتر.
Ó 2017 بەرهەمهێنان و میوانداری لەلایەن Elsevier B.V. بەناوی زانکۆی King Saud. ئەمەش دەستڕاگەیشتنێکی کراوەیە
بابەتەکە بەپێی مۆڵەتی .

پێشەکی
هەنگوین مادەیەکی چەسپاوی شیرینە کە هەنگەکانی هەنگوین بە بەکارهێنانی…
بەشی ڕەگی گوڵەکان. هەنگوین جۆراوجۆری هەیە فیزیکی، فیزییۆ-
تایبەتمەندی لۆژیکی و کیمیایی. خواردنی هەنگوینی…
مێژوویەکی زۆر دوور و درێژ لە نێوان مرۆڤەکاندا. لە ساڵی…
ژمارەیەکی زۆر لە کولتوورە کۆنەکان وەک خۆراکێکی خۆراکی تەواو، خواردنەوە-
تەمەنەکان وەک شیرینکەرەوە و تامکەر و هەروەها چارەسەرێک بۆ…
زۆر نەخۆشی (ئیسماعیل و هاوکارانی، ٢٠١٥). هەر لە کۆنەوە هەنگوین
بە بەها خۆراکی و چارەسەرییەکانی ناسراوە. جیهانی…
بەرهەمهێنانی هەنگوین ساڵانە نزیکەی 1.20 ملیۆن تۆنە
(بۆگدانۆڤ و هاوکارانی، ٢٠٠٨). چین، تورکیا، ئەرجەنتین، مەکسیک و یەکێتی
دەوڵەتانی ted دروستکەری سەرەکی هەنگوینن. گرنگترینیان
پێکهاتەی هەنگوین بریتییە لەو کاربۆهیدراتانەی کە لە شێوەی…
مۆنۆساکارید، فرۆکتۆز، گلوکۆز و دیساکارید، ماڵتۆز
و ساکارۆز. شیرینی هەنگوین دەگەڕێتەوە بۆ بوونی ئەمانە
پێکهاتە. جگە لەوەش هەنگوین ترشی ئەمینی تێدایە، ڤیتامین بی، .
ڤیتامین B6، ڤیتامین C، نیاسین، ترشی فۆلیک، کانزاکان، ئاسن، زینک و…

دژە ئۆکسێنەرەکان (دەیڤید باڵ، ٢٠٠٧؛ فاتیمە و هاوکارانی، ٢٠١٣). هەنگوین دێتە ئاراوە-
monly وەک دژە هەوکردن و دژە ئۆکسێنەر و دژە
مادەی بەکتریا (Noori et al., 2014).
تایبەتمەندییە تەندروستییەکانی هەنگوین بە شێوەیەکی سەرەکی بریتین لە…
بەهۆی بوونی چەندین میتابۆلیت لەوانەش ڤیتامینەکان
و کانزا سەرەکییەکان جگە لە ئەنزیم و هاوئەنزیمەکان. لە بنەڕەتدا-
ple، هەنگوین تەواوکەرێکی بەنرخە بۆ دانیشتووانێکی تەندروست
(دێنیسۆ و دێنیسۆ-پیترزیک، ٢٠١٦). پێشکەوتنەکانی ئەم دواییە لە…
توێژینەوەکان، ئەدەبیاتەکان تیشک دەخەنە سەر ئەوەی کە هەنگوین توانای بایۆلۆژی هەیە
چالاکییەکان بە تایبەتمەندی بەڵێندەرانەی بەرەوپێشبردنی تەندروستی
(محەمەد و هاوکارانی، ٢٠١٦). داتاکان سنووردارن و دۆزینەوەکان…
بێ ئەنجام سەبارەت بە کاریگەرییە بەنرخەکانی هەنگوین و گشتاندن-
tion لە نمونەی هەنگوین لە گۆشە جوگرافییە جیاوازەکانی…
گۆی زەوی مشتومڕاوی دەمێنێتەوە بەتایبەتی لە سازشکردنی گۆڕانکارییەکانی میتابۆلیزمدا.
نەخۆشانی لەدەستچوو لەوانەش نەخۆشانی شەکرە. ئەم توێژینەوەیە ئامانجی…
لێکۆڵینەوە لە ڕۆڵی هەنگوین لە نەخۆشی شەکرەدا